ODS 1: FIN DA POBREZA

Ante unha situación de pobreza económica, a nosa sostibilidade persoal verase directamente condicionada. Porén, a pobreza non é únicamente a falta de ingresos. Inclúe tamén a fame e a malnutrición, o acceso limitado á educación e a servizos básicos, a discriminación e a exclusión social.

O Informe do PNUD do ano 2000 recoñece a pobreza como causa e consecuencia da vulneración dos dereitos humanos. Sen dereitos humanos non é posible falar de desenvolvemento humano sostible, e polo tanto, é importante destacar a súa presenza na Axenda 2030 e en cada un dos seus obxectivos.  Se queres coñecer máis datos e cifras sobre o contexto de este ODS, podes facelo nesta ligazón.

Para abordar o ODS 1 “FIN DA POBREZA”, suscítase que cada país adopte medidas para asegurar que as persoas en situación de pobreza e maior vulnerabilidade poidan participar, contribuír e beneficiarse do seu propio desenvolvemento, partindo da realidade nacional. Estas medidas están recollidas na resolución oficial da Axenda 2030: “Transformar o noso mundo: a Axenda 2030 para o Desenvolvemento Sostible”.

Porén, a continuación mostramos un resumo de 7 metas propostas para este ODS.

ODS 2: FAME CERO

A alimentación é un dereito humano recoñecido na  Declaración Universal dos Dereitos Humanos. Supón o dereito a ter “acceso, individual ou colectivamente, de xeito regular e permanente, a unha alimentación cuantitativa e cualitativamente adecuada e suficiente, así como os medios necesarios para producila, de forma que corresponda coas tradicións culturais de cada poboación e que garanta unha vida física e psíquica satisfactoria e digna”.

Porén, o solo, os ríos, os océanos, os bosques e a biodiversidade planetaria están sendo degradados. O cambio climático está poñendo maior presión sobre os recursos, aumentando os riscos asociados a desastres. Moitos agricultores xa non poden traballar nas súas terras por mor de adversidades climáticas.  Os datos e cifras da ONU sobre esta situación son alarmantes. 

Ante este contexto, necesitamos unha profunda reforma do sistema agrario e alimentario mundial para asegurar a nutrición de calidade para o total da poboación planetaria actual e en especial, aos dous mil millóns de persoas adicionais que se prevé que vivirán no ano 2050. Para poñer fin ao fame no mundo en 2030 será necesario investir nas zonas rurais e nas zonas urbanas, así como en protección social, para asegurar que as persoas en situación de pobreza teñan acceso ao alimento e poidan mellorar os seus medios de vida.

Dende SomosTerra apostamos por construir este camiño a través da Agroecoloxía.

A agroecoloxía, segundo a Organización das Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura (FAO), defínese como o conxunto de prácticas que estudan como os diferentes compoñentes dos agrosistemas interactúan entre si e integra prácticas e sistemas agrícolas sostibles que optimicen e estabilicen a produción.

Ademais, consiste nun movemento social que persegue os papeis multifuncionais para a agricultura, tendo en conta a xustiza social, a identidade cultural e a viabilidade económica en zonas rurais. A agroecoloxía, polo tanto, xoga un papel clave no camiño de alcanzar as metas propostas do “ODS 2 Fame cero”. Para coñecer mellor este concepto, recomendamos Revista Agroecoloxía.

ODS 3: SAÚDE E BENESTAR

No contexto actual de crisis sanitaria mundial, o ODS 3 xoga un papel protagonista. Antes da pandemia, conseguíronse grandes avances na mellora da saúde de millóns de persoas. En concreto, estes grandes avances alcanzáronse ao aumentar a esperanza de vida e reducir algunhas das causas de morte comúns asociadas coa mortalidade infantil e materna. Con todo, necesítanse máis esforzos para erradicar por completo unha gran variedade de enfermidades e abordar un gran número de problemas de saúde, tanto constantes como emerxentes. 

A Organización Mundial da Saúde (OMS) estivo liderando o esforzo mundial para facer fronte á COVID-19. O Plan estratéxico de preparación e resposta, elaborado pola OMS e asociados, destaca as medidas de saúde pública que deberían adoptar os países para prepararse e responder á COVID-19. A actualización da estratexia de abril de 2020 proporciona unha guía adicional para a resposta de saúde pública á Covid-19 a nivel nacional e  subnacional, e subliña o apoio coordinado que se necesita da comunidade internacional para estar á altura do desafío que supón a COVID-19.

No parágrafo 1 do Artigo 25 da Declaración Universal dos Dereitos Humanos, afírmase que “toda persoa ten dereito a un nivel de vida adecuado que lle asegure, así como a súa familia, a saúde, e en especial a alimentación, o vestido, a vivenda, a asistencia médica e os servizos sociais necesarios”.

A Axenda 2030 considera a saúde como esencial para conseguir un desenvolvemento humano sostible e manifesta que a saúde é un obxectivo imprescindible para alcanzar os demais ODS, así como para poder desfrutar en plenitude dos dereitos humanos. 

Ante os alarmantes datos e cifras da ONU, mais a actual crise sociosanitaria, aínda queda moito camiño por diante para lograr as metas do ODS 3. A continuación compartimos o resumo das 13 metas propostas:

ODS 4: EDUCACIÓN DE CALIDADE

A educación é o principal medio para que os adultos e menores en situación de vulnerabilidade, saian da pobreza e participen plenamente nas súas comunidades. O dereito á educación permite ao ser humano adquirir coñecementos, destrezas e habilidades para desenvolverse tanto a nivel individual como dentro da sociedade.

Na actualidade, segundo os datos e as cifras da ONU, máis de 265 millóns de nenos e nenas non están escolarizados. O 50% dos nenos no escolarizados viven en lugares de conflitos. Máis de 617 millóns de xoves non teñen un nivel mínimo de alfabetización. Na última década, producíronse importantes avances con relación á mellora do acceso á educación a todos os niveis e tamén aumentou a taxa de escolarización, sobre todo, no caso das mulleres e as nenas. Tamén se mellorou en gran medida o nivel mínimo de alfabetización. 

Porén, coa situación de pandemia e os consecuentes confinamentos, segunda a estimación do PNUD, o 60% de nenas e nenos en idade de escolarización non teñen acceso a internet, e polo tanto, non teñen acceso á educación que estaban a recibir. Esta brecha dixital leva a porcentaxe de desescolarización global a niveles descoñecidos desde a década de 1980.

A continuación presentamos as metas resumidas do ODS 4:

ODS 5: IGUALDADE DE XÉNERO

As mulleres e as nenas representan a metade da poboación mundial e, polo tanto, a metade do noso potencial como humanidade. Con todo, a desigualdade de xénero persiste hoxe en todo o mundo e provoca o estancamento do progreso social.

Os datos e cifras que describen o contexto do ODS 5 son inconcibibles. Segundo a información aportada pola ONU, 200 millóns de mulleres e nenas en 30 países foron sometidas á mutilación feminina. Unha de cada cinco mulleres e nenas sufriron violencia física e/ou sexual por parte dunha parella íntima nos últimos 12 meses. Non queremos insistir nos datos.

Centrarémonos nas metas, tan urxentes como necesarias. Independentemente do lugar onde vivamos, a igualdade de xénero é un dereito humano fundamental. Promover a igualdade de xénero é esencial en todos os ámbitos dunha sociedade sa: desde a redución da pobreza ata a promoción da saúde, da educación e da protección e benestar das nenas e dos nenos. 

A incorporación da perspectiva de xénero nos procesos de desenvolvemento céntrase en analizar e transformar todas aquelas relacións desiguais e de poder, que obstaculizan o goce equitativo dos beneficios do desenvolvemento e a plena participación das mulleres en todos os ámbitos da vida. Un exemplo de este necesario avance vese reflectido no reciente informe “Género y cambio climático. Un diagnóstico de situación no que se trata a inclusión da perspectiva de género de forma transversal no conxunto da política climática. Invitámosvos a botarlle unha ollada, directamente relacionada co ODS 13, Acción polo clima.

Presentamos a continuación o resumo das metas do ODS 5:

En SomosTerra compartimos a visión ecofeminista de que a subordinación das mujeres e a explotación da naturaleza son dúas caras dunha mesma moeda: a supeditación da vida á prioridade da obtención de beneficios dende a mirada patriarcal.

Por elo, centramos a nosa actividade empresarial na acción social enfocada cara á transformación socioecolóxica, o cal radica en impulsar unha profunda transformación nos modos nos que as persoas nos relacionamos entre nós e coa natureza, eliminando as fórmulas de opresión, imposición e violencia, e defendendo a VIDA, entendida desde o seu máximo alcance, a vida de todas as especies.

Se queres coñecer un pouco máis sobre o ecofeminismo:

ODS 6: AUGA LIMPA E SANEAMENTO

O acceso a auga, saneamento e hixiene é un dereito humano. Aínda así, miles de millóns de persoas seguen enfrontándose a diario con enormes dificultades para acceder aos servizos máis elementais. 

Segundo os datos e cifras da ONU, aproximadamente 1.800 millóns de persoas en todo o mundo utilizan unha fonte de auga potable que está contaminada por restos fecais. Uns 2.400 millóns de persoas carecen de acceso a servizos básicos de saneamento. A escaseza de auga afecta a máis do 40% da poboación mundial e esta porcentaxe podería aumentar. Máis do 80% das augas residuais resultantes da actividade humana vértese nos ríos ou no mar sen ningún tratamento, o que provoca a súa contaminación.

A prestación de servizos adecuados de auga e saneamento é esencial para lograr os Obxectivos de Desenvolvemento Sostible, especialmente os relativos á saúde. A continuación presentamos as metas resumidas para o ODS 6. Podes consultar a versión orixinal na Resolución da Axenda 2030.

ODS 7: ENERXÍA ACCESIBLE E NON CONTAMINANTE

Este ODS pretende garantir que todas as persoas teñan acceso a un servizo de enerxía economicamente accesible, que non prexudique ao benestar das persoas nin ao medio ambiente e que permita manter un abastecemento estable de enerxía renovable.

Actualmente, o avance en todos os ámbitos da enerxía sostible non está á altura do que se necesita para lograr o seu acceso universal e alcanzar as metas deste Obxectivo.

Débese aumentar o uso de enerxía renovable en sectores altamente demandantes como o da calefacción e o transporte. Así mesmo, son necesarios os investimentos públicos e privados en enerxía, así como maiores niveis de financiamento e políticas con compromisos máis audaces.

Segundo os datos e cifras da ONU, a enerxía é o factor que contribúe principalmente ao cambio climático, e representa ao redor do 60% de todas as emisións mundiais de gases de efecto invernadoiro. Ante esta situación,  é urxente a transición dende os recursos enerxéticos non renovables e contaminantes, á enerxía limpa e sostible. Esta transición é coñecida como Transición enerxética: unha transición capaz de satisfacer as necesidades enerxéticas do conxunto da humanidade e que constitúe un compoñente clave para evitar os desastres ecolóxicos e sociais e facer posible un futuro sostible.  

En Galicia, podes estar ao tanto do sector da enerxía eólica a través da páxina do Observatorio Eólico de Galicia . O OEGA é unha ferramenta de investigación, información, asesoramento e consulta para todas as persoas, empresas e colectivos interesados na enerxía eólica de Galicia.

ODS 8: TRABALLO DECENTE E CRECEMENTO ECONÓMICO

Actualmente, segundo os datos e cifras da ONU no contexto do ODS 8, aínda queda moito por facer. Na Resolución da Axenda 2030 os Estados comprométense a construír economías dinámicas, sostibles, innovadoras e centradas nas persoas, promovendo o emprego da mocidade e o traballo decente para toda a poboación.

Para conseguir o desenvolvemento económico sostible, as sociedades deberán crear as condicións necesarias para que as persoas accedan a empregos de calidade, estimulando a economía sen danar o medio ambiente. Tamén terá que haber oportunidades laborais para toda a poboación en idade de traballar, con condicións de traballo decentes. Seguindo estas premisas, establecéronse as correspondentes metas para o ODS 8, que poderás ler en versión extensa na Resolución da Axenda 2030. A continuación enuméranse resumidamente:

ODS 9: INDUSTRIA, INNOVACIÓN E INFRAESTRUTURA

A estabilidade económica, o desenvolvemento social e a acción contra o cambio climático dependen en gran medida do investimento en infraestruturas, do progreso tecnolóxico e do desenvolvemento industrial sostible.

 Ante esta necesidade, a economía circular preséntase como unha oportunidade de cambio, onde os residuos non existen e elimínanse do deseño deliberadamente. Os materias de orixe biolóxico non son tóxicos e poden devolverse facilmente ao chan mediante a compostaxe ou a dixestión anaerobia. Os materiais técnicos (polímeros, aleacións e outros materiais artificiais) deséñanse para ser recuperados, renovados e mellorados, minimizando a achega de enerxía necesaria e maximizando a retención de valor (tanto en termos económicos como de recursos).

Precisamente, a economía circular está tomando cada vez máis protagonismo á hora de contribuír ao logro das metas do ODS 9, que a continuación presentamos resumidamente: 

ODS 10: REDUCIÓN DAS DESIGUALDADES

As desigualdades baseadas nos ingresos, o xénero, a idade, a orientación sexual, a discapacidade, a raza, a clase e a relixión seguen persistindo en todo o mundo. Segundo as cifras da ONU sobre o ODS 10, ata un 30% da desigualdade de ingresos débese á disparidade dentro do fogar, incluída aquela entre mulleres e homes. Tamén é moito máis probable que as mulleres vivan por debaixo do 50% da renda mediana.

A desigualdade está considerada como un risco fundamental para poder alcanzar o desenvolvemento sostible e o pleno exercicio dos dereitos humanos. O ODS 10 é un elemento central da Axenda 2030. Está dirixido a diminuír as desigualdades
que existen entre as persoas que viven dentro dun mesmo país, así como
fomentar a solidariedade entre países para trasladar os recursos necesarios aos países cun menor desenvolvemento, onde tamén sexa posible alcanzar as metas propostas polos ODS. 

Para frear a desigualdade son necesarias políticas inclusivas, que reduzan as brechas salariais, acaben coa evasión fiscal e aseguren unha renda básica á poboación máis vulnerable. A continuación presentamos en versión resumida as metas propostas para este ODS na Resolución da Axenda 2030: